Themanummer Oud Holland 139 (2026) 1/2
In zijn recensie van het oeuvre van Vincent van Gogh (1853-1890) in tijdschrift Mercure de France in 1890, behandelde de kunstcriticus Gabriel Albert Aurier (1865-1892) de complexe relatie van de schilder met het artistieke erfgoed van de zeventiende-eeuwse Nederlanden. Hoewel de tekst van Aurier zeer invloedrijk werd, is er opvallend weinig aandacht besteed aan deze relatie. Dit is opvallend gezien de recente wetenschappelijke interesse om Van Goghs mentale wereldbeeld te reconstrueren. Van Gogh staat vooral te boek als baanbrekend vernieuwer, maar hij voedde zich toch op allerlei manieren met de kunst van vroeger.
Van Goghs dialoog met de zeventiende eeuw is daarom het onderwerp van dit extra dikke themanummer van Oud Holland. De brieven van de kunstenaar, die als basis voor dit onderzoek dienden, onthullen een schilder die gefascineerd, zelfs geobsedeerd lijkt door de Nederlandse kunst uit de zeventiende eeuw. Niet alleen zag en bestudeerde hij zijn zeventiende-eeuwse voorgangers door de bril van zijn eigen tijd, zijn ideeën werden ook gevormd door wat Franse auteurs als Théophile Thoré (1807-1869) en Eugène Fromentin (1820-1876) eerder over hen hadden geschreven.
Daarnaast had de eigenzinnige Van Gogh ook zijn persoonlijke overtuigingen over de kunst die hem zo biologeerde. Hij had belangstelling voor zeventiende-eeuwse schilders als Rembrandt van Rijn, Jacob van Ruisdael, Frans Hals, Johannes Vermeer, maar ook, meer onverwacht, voor schilders als Jan van Goyen en Peter Paul Rubens. Wat Van Gogh in hen zag, was selectief en varieerde van schildertechnieken en kleurenschema’s tot filosofische ideeën over de mens en de natuur. Zo komt in dit themanummer het beeld naar boven van een kunstenaar die sterk gevormd werd door het verleden, maar die dat verleden ook aanpaste naar zijn eigen behoeften. Van Gogh keek zo vooruit maar tegelijkertijd ook achterom.
Oud Holland – Journal for Art of the Low Countries 2026, nr. 1/2:
Themanummer: Vincent van Gogh and seventeenth-century Netherlandish art
- Editorial
- Jan Dirk Baetens & Elmer Kolfin
‘He is well and truly Dutch’: Vincent van Gogh and seventeenth-century Netherlandish art
Lees online
- Elmer Kolfin
Twenty years of intense study: Van Gogh’s favourite books on Dutch seventeenth-century art
Lees online
- Alison McQueen
Van Gogh looks to Rembrandt van Rijn: Self-compassion, associative memory, creative process
Lees online
- Iris Louwersheimer
In search of the essence of nature: Van Gogh and Jacob van Ruisdael
Lees online
- Christopher D.M. Atkins
Thinking through a body of work: Van Gogh’s turn to Frans Hals
Lees online
- Dien Bos & Elmer Kolfin
Van Gogh’s admiration for Jan van Goyen’s Landscape with two oaks (1641)
Lees online
- Elmer Kolfin
An arrangement of lemon yellow, pale blue and pearl grey: What Van Gogh saw in Johannes Vermeer
Lees online
- Teio Meedendorp
Van Gogh and Peter Paul Rubens: Portraits and colour as form
Lees online
Oud Holland (linkt naar externe website)
Lees meer over Oud Holland, het oudste nog bestaande kunsthistorische tijdschrift ter wereld.
Lees artikelen (linkt naar externe website)
Bekijk alle jaargangen van Oud Holland en lees (deels gratis) verschillende artikelen op de website van uitgeverij Brill Publishing.
Vincent van Gogh (linkt naar externe website)
Ontdek meer over kunstenaar Vincent van Gogh (1853-1890) in RKD Research.
Gerelateerde artikelen
Winternummer Oud Holland 138 (2025) 4
Herfstnummer Oud Holland 138 (2025) 2/3
