Nieuwe collectiecatalogus Hollandse en Vlaamse landschapsschilderkunst gepubliceerd

Een rijke collectie

De afdeling Oude Meesters van het Szépmüvészeti Múzeum beheert Europese schilderijen uit verschillende nationale scholen. De collectie is gevormd door het samenvoegen van de collecties van de Nationale Schilderijen Galerij, het Nationaal Museum en verschillende aristocratische en kerkelijke collecties. De schilderijen van Nederlandse en Vlaamse meesters uit de zestiende tot achttiende eeuw – in totaal bijna 900 werken – vormen zowel in aantal als in kwaliteit een onbetwistbaar hoogtepunt. Ze omvatten een grote verscheidenheid aan genres, met zowel belangrijke meesterwerken van vooraanstaande schilders, als unieke schilderijen van minder bekende kunstenaars. De deelcollectie landschappen – met 231 stuks – is al even divers, variërend van vroege Vlaamse ‘wereldlandschappen’ tot typisch Hollandse gezichten op bossen, duinen, rivieroevers, kusten en steden, alsook geïdealiseerde Italianiserende voorstellingen en zuidelijke havens.

Expertise van het RKD

De serie Old Masters’ Gallery Catalogues is een initiatief van de voormalige hoofdconservator van het museum, Ildikó Ember, die vanaf het begin een beroep deed op de expertise van het RKD. In 2011 verschenen de eerste twee delen van de serie: een deel gewijd aan de Hollandse en Vlaamse portretten, geschreven door voormalig RKD-directeur Rudi Ekkart, en een deel over de stillevens, geschreven door Ember en onder advies van voormalig RKD-conservator Fred G. Meijer. Beide catalogi leverden veel nieuwe interpretaties, toeschrijvingen en inzichten op, gebaseerd op de meest recente stand van het onderzoek en de resultaten van technisch onderzoek. Hiermee vormden ze de standaard voor het derde deel over de landschapsschilderijen, waaraan Ember vanaf 2015 heeft gewerkt.

Onderzoek

In voorbereiding op de catalogus zijn alle 231 landschapsschilderijen in de collectie van het museum systematisch onderzocht: toeschrijvingen en voorgestelde dateringen zijn kritisch beoordeeld, soms op basis van technische documentatie, en herkomsten zijn verder uitgebreid. Ongeveer 20 schilderijen zijn schoongemaakt, gerestaureerd of technisch geanalyseerd door de restauratie afdeling van het museum. Er zijn nieuwe digitale foto's gemaakt, waaronder ook detailopnamen van signaturen, de achterkant van de schilderijen en relevante labels, inscripties en lakzegels, die allemaal in de catalogus zijn afgebeeld.

Nieuwe toeschrijvingen

Het onderzoek heeft geleid tot meerdere herziene toeschrijvingen, waarvan Landschap met herders misschien wel het meest spectaculaire voorbeeld is. De toeschrijving van dit schilderij is altijd omstreden geweest, variërend van ‘in de stijl van Rembrandt’ tot ‘18e-eeuws Engels’. Kunsthistoricus Max J. Friedländer schreef het volgens overlevering toe aan Jacobus Sibrandi Mancadan uit Friesland. Na onderzoek van de schildertrant en de uitgebreide ondertekening kan het nu echter voorzichtig worden toegeschreven aan de Vlaamse kunstenaar Lucas van Uden. Deze interessante casus, evenals vele andere nieuwe bevindingen, zal worden gedocumenteerd in de database RKDimages om de onderzoeksresultaten verder toegankelijk te maken en te koppelen aan informatie over andere kunstwerken, kunstenaars en verzamelaars.

De catalogus

De rijk geïllustreerde catalogus bestaat uit twee banden en is geschreven in het Engels en Hongaars. De productie van de catalogus werd mogelijk gemaakt door de genereuze steun van de Fondation Périer-d'Ieteren.